Czosnek pospolity Allium sativum L.
Charakterystyka i pochodzenie : Czosnek uprawiany jest jako roślina jednoroczna. Jego ojczyzną są stepy Azji Środkowej skąd został przeniesiony przed 5000 laty do Egiptu, potem rozpowszechnił się w całej Europie. W starożytnej Grecji i Rzymie ceniony był wysoko, między innymi składano z niego ofiary bogom. Pitagoras nazwał czosnek królem wszystkich przypraw.
Opis : Częścią podziemną czosnku jest cebula, zwana główką, składająca się z cebulek – ząbków, okrytych białą łuską okrywającą. Z główki wyrasta obła łodyga, osiągająca wysokość do 0,.5 m. Niektóre typy czosnku wytwarzają pędy kwiatostanowe, w których, oprócz nielicznych kwiatów, znajdują się tzw. Cebulki powietrzne, dzięki którym roślina może się rozmnażać.
Uprawa : Ząbki czosnku lub cebulki powietrzne sadzi się do gruntu jesienią lub wczesną wiosną. Główki zbiera się po zaschnięciu liści, następnie oczyszcza się je z piasku i suszy.
Zawartość :Czosnek ma ostry, specyficzny smak i zapach drażniący śluzówki oczu. Zawiera olejek lotny, a w nim alliicynę o silnym działaniu bakteriobójczym , także fitoncydy i inne substancje bakteriobójcze. Zawiera również białka, cukry, siarkę i witaminę B1 i C.
Działanie : Czosnek działa bakteriobójczo, reguluje florę bakteryjną jelit, powoduje lepsze ukrwienie naczyń wieńcowych, zwiększa wydzielanie soku żołądkowego, działa żółciopędnie, przeciw skurczowo, wpływa korzystnie na drogi oddechowe. Panuje przekonanie, że zapobiega chorobom nowotworowym. W medycynie ludowej czosnku używa się do smarowania miejsc ukąszeń os, pszczół i innych owadów. Czosnek rozszerza naczynia krwionośne, obniża ciśnienie krwi, wpływa korzystnie na pracę mięśnia sercowego i komórek mózgowych. Zapobiega wzdęciom i obniża poziom cukru we krwi. Jego właściwości lecznicze wzrastają dzięki łączeniu go mlekiem.
Zastosowanie: Jako przyprawę stosuje się świeże główki, siekane lub roztarte z solą, bądź suszone w postaci proszku. W sprzedaży jest również czosnek roztarty z solą i kminkiem.
Jeśli nie mamy dużej wprawy, czosnku należy używać z umiarem, gdyż jest przyprawą bardzo intensywną. Czosnek jest niezbędny do przyrządzania baraniny, mięsa jagnięcego, dziczyzny, również do pieczenia i duszenia innych mięs. Jest też używany do zup, różnych sałatek, warzyw, soków i kanapek. Doskonały jest z twarogiem, białym serem, masłem i gorącym mlekiem. Czosnkiem przyprawiane są niemal wszystkie potrawy włoskie, węgierskie, greckie, hiszpańskie i jugosłowiańskie.
