UROCZYSTOŚCI W BETCHESZBAN

Juliusz Słowacki przybył do ormiańskiego klasztoru Betcheszban w lutym 1837 roku. Widok na morze pozostał na pewno taki sam, ale przybliżające się coraz bardziej budynki powodują to, że Betcheszban w XXI wieku trudno nazwać miejscem odludnym. Poeta wtedy uznał to miejsce za najładniejsze w ówczesnej Syrii. Klasztor zbudowany na skale, na uboczu, w niczym nie przypominał obecnego wyglądu tej okolicy. Romantyczne otoczenie i spokój tego miejsca natchnęły Słowackiego do napisania „Anhellego”. 45 dni, spędzone w tym miejscu, na zawsze weszły dzięki temu utworowi do historii polskiej literatury. Dla Polaków przybywających do Libanu jest ważnym punktem w zwiedzaniu tego kraju.

W 1947 roku ambasada polska wespół z uczniami wyższych klas polskiej szkoły przygotowała uroczystość z okazji ufundowania tablicy informującej w trzech językach o pobycie poety w tym klasztorze. Pani Sława Hernacka – Azzi deklamowała wtedy „Mój testament”, który recytował również, przetłumaczywszy go uprzednio na język francuski i arabski, żyjący do dziś ojciec Antoine Haddad.

28 sierpnia 1949 roku w 100 rocznicę śmierci poety przygotowano akademię, na której ponownie p. Sława i ksiądz Haddad zaprezentowali „Mój testament”. Impreza miała bardzo uroczysty charakter. Całość wyreżyserował Zbigniew Miłoszewski. Wtedy też po raz pierwszy zabrzmiały w murach starego klasztoru przetłumaczone na język arabski strofy „Anhellego”- poematu pisanego przez Juliusza Słowackiego właśnie w tym miejscu.

Betcheszban 1949

1 kwietnia 1995 roku ambasada polska wraz ze „Wspólnotą Polską w Libanie” i przedstawicielami Polonii zorganizowała w klasztorze wieczór literacki, poświęcony pamięci Juliusza Słowackiego. Patronat nad tym ważnym w dziejach libańskiej Polonii wydarzeniem objął ówczesny libański minister kultury pan Michel Edde. Program przygotowała Bożena Czyż-Rkein. Utwory Juliusza Słowackiego recytowali przedstawiciele naszej Polonii, a dla wszystkich obecnych na długo pozostała w pamięci przejmująca interpretacja „Ojca zadżumionych” zaprezentowana przez Stanisławę Wendorff – El Assis.

Betcheszban 2000

W ramach obchodów 150-tej rocznicy śmierci Juliusza Słowackiego, 5 października 2000 roku w klasztorze w którym przebywał poeta, odbyła się uroczystość otwarcia wystawy poświęconej poecie oraz inauguracja Izby Pamięci w jednej z cel klasztoru. Nad wejściem do celi klasztornej, przeznaczonej na gromadzenie pamiątek po Juliuszu Słowackim i jego związkach z tym regionem, odsłonięta została tablica. Na uroczystości, zorganizowanej staraniem ambasady oraz libańskiej organizacji kulturalnej „Odysea”, obecni byli przedstawiciele najwyższych władz Libanu – prezydenta, premiera i parlamentu, wybitni intelektualiści, przedstawiciele świata kultury, zakonnicy maroniccy, członkowie korpusu dyplomatycznego oraz Polonia libańska i żołnierze polskiego kontyngentu sił ONZ w Libanie. Podczas uroczystości osoby biorące w niej udział miały również okazję wysłuchać fragmentów ” Listów do Matki”, pisanych przez poetę z Libanu, oraz poematu ” Anhelli” w językach polskim, francuskim i arabskim. Wyboru dokonał libański poeta Henri Zoghaib.

Ponownie spotkaliśmy się w Betcheszban 5 czerwca 2002 roku. Okazją do tego było otwarcie stałej wystawy poświęconej Juliuszowi Słowackiemu. Ekspozycję przygotowała pani Jolanta Pol z Muzeum Literatury. Zwiedzając wystawę można było uzyskać informacje o życiu Juliusza Słowackiego, jego rodzicach, miejscach jemu bliskich, zobaczyć kopie pasteli narysowanych przez poetę na Bliskim Wschodzie. Zaś widok z okna na Morze Śródziemne dopełniał wspaniale tę wystawę, której oficjalnego otwarcia dokonała Wiceminister Kultury – Aleksandra Jakubowska. Uroczystość uświetnił kwartet muzyków z Narodowej Libańskiej Orkiestry Symfonicznej z udziałem polskich muzyków: K. Sytnik – skrzypce i M. Sokola -wiolonczela. Nie można zapomnieć też o recytacji poezji Juliusza Słowackiego w wykonaniu pani Ireny Jun – profesor z Warszawskiej Szkoły Teatralnej i aktorki stołecznego Teatru Studio.

W roku 2003 panie B. Czyż-Rkein i T. Rębalska-Atallah wydały książkę, poświęconą naszemu wielkiemu poecie, zatytułowaną „Julisz Słowacki w Libanie, historia i współczesność”.

Obecnie w klasztorze w Betcheszban czynna jest Izba Pamięci i warto ją odwiedzić wspominając Polaków, którzy w tym miejscu już od ponad 150 lat czczą pamięć Juliusza Słowackiego i dają dowody swych patriotycznych uczuć.

Anna Zaleska-Saleh

Beirut, 2006